Kış mevsiminde kapalı mekânlarda bulunmak, sigara dumanına maruz kalmak, düzensiz uyku ve beslenme alışkanlığı, gribin bulaşma riskini artırıyor ve daha ağır seyretmesine yol açıyor.

Aralık, ocak, şubat ve mart aylarının, Türkiye’nin içinde bulunduğu kuzey yarımküre açısından gribin yaygın görüldüğü bir mevsim olduğunu belirten Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Ertek, gribin mevsimsel bir hastalık olduğunu söyledi. Ertek, hastalığın kuzey yarımkürede ekim-kasım ayında başladığını ve nisan ayına kadar etkinliğini sürdürdüğünü ifade ederek, güney yarımkürede ise haziran-temmuz ayında başlayıp temmuz ayına kadar devam ettiğini belirtti.

Gribin, okul, kreş, huzur evleri gibi toplu yaşamın olduğu kapalı alanlarda çok daha fazla görüldüğünü vurgulayan Ertek, sosyal aktivite için havaların soğuk olmasına bağlı olarak açık alanlar yerine kapalı alışveriş merkezlerinin tercih edilmesinin de hastalığın yayılmasını artırdığını söyledi.

SİGARA AĞIR SEYRETMESİNE NEDEN OLUYOR

Ertek, gripten korunmak için bireysel tedbirler alınabileceğini ifade ederek, ‘Mümkün olduğunca bu mevsimlerde kapalı mekânlarda bulunulmamalı, beslenmeye özen gösterilmeli. Bol sebze ve meyve yenilerek vücut direnci artırılmalı. Bağışıklık sisteminin kuvvetlendirilmesi için uyku düzenine dikkat edilmeli, yeterli uyku alınmalı. Fiziksel aktivite içinde olunmalı ve düzenli spor yapılmalı’ diye konuştu.

Sigara tüketiminin de enfeksiyonların daha ağır seyretmesine yol açtığını belirten Ertek, ‘Bunun yanı sıra bu enfeksiyonun dışında başka enfeksiyonlarla, bakterilerle komplikasyon gelişmesine zemin hazırlar’ dedi.

Bu mevsimde hastaların da dikkatli olması gerektiğini vurgulayan Ertek, ‘Hastalar, toplu alanlardan uzak durmalı, evde istirahat etmeli. Dışarı çıkması zorunlu olduğunda maske takmalı. Aile içinde de yayılmaması için hastanın odasının ayrılması doğru olacaktır’ değerlendirmesinde bulundu.

AŞI İLE KORUNUN

Gribal enfeksiyonlardan korunmada aşının önemine değinen Ertek, grip sezonu başlamadan önce ekim-kasım aylarında 60 yaşın üstündeki akciğer, kalp, şeker, böbrek hastalığı olanlar, bağışıklık sistemi zayıf hastalara her yıl aşı yaptırmalarını önerdiklerini anımsattı. Ertek, ‘Bu hastalar, grip geçirdiğinde çok daha ağır seyrediyor ve ölüm oranı da maalesef bu hastalarda daha yüksek oluyor’ uyarısında bulundu.

DOMUZ GRİBİ, ARTIK NORMAL MEVSİMSEL GRİP ETKENİ

Halk arasında domuz gribi olarak bilinen H1N1′in bir grip etkeninin pandemilerden sonra normal mevsimsel grip etkeni olduğunu ifade eden Ertek, geçen sene hayli yüksek oranda H1N1 denilen daha önce pandemiye neden olan grip virüsünün dünya genelinde görüldüğünü anımsattı. Ertek, virüsün artık normal insan influenza virüsü olarak kendini gösterdiğini belirten Ertek, ‘Diğer virüslerden çok fazla farkı yok. Gerek hastalığın şiddeti gerekse mortalite açısından pandemi dönemindeki hastalığın şiddeti ne ise görülme sıklığı daha az olmakla birlikte devam ediyor’ dedi.

Sonbahar mevsimiyle birlikte grip hastalığı dönemine girildi. Bu nedenle vitamin eksikliği olan kişilerin dikkatli olmaları vurgulandı.

Grip A, B ve C virüslerinin neden olduğu, yüksek ateş, yaygın kas ağrıları ve kırgınlık ile seyreden; toplumda aynı anda bir çok kişiyi hastalandırıp çok sayıda ölümlere yol açan, kolay yayılabildiğinden kış mevsiminde salgınlar yapan bulaşıcı bir hastalıktır.

6 aya kadar yapılmamalı
Uzmanlar, toplumdaki herkesin aşılanmasının mümkün olmayacağını ve gereksiz olacağını, sadece gribe yakalanma riski ve grip olduğunda ölüm riski fazla olan kişilere aşı yapılmasını önermektedir. Grip aşısının 6 aydan küçük çocuklara yapılmaması gerekir. 8 yaş ve daha küçük çocuklar eğer ilk kez aşılanıyorlarsa, tam etkinin oluşması için en az 1 ay ara ile 2 doz aşı uygulanmalıdır. Aşılamayı takiben yeterli bağışıklığın oluşması için 1-2 aylık bir süreye gerek vardır. Bu nedenle Eylül-Kasım ayları arasında aşı yapılmalıdır.

C vitamini yararlıdır
Beslenme yetersizliği ve vitamin eksikliklerinin varlığında vücut direnci düştüğünden bir çok hastalığın ortaya çıkışı kolaylaşmaktadır. Bu bağlamda vitamin eksikliği olan kişilerde grip riski artmış olabilir. Ancak, böyle bir beslenme bozukluğu olmaksızın fazladan C vitamini almanın grip için yararı da kanıtlanmamıştır.

Grip, gözleri ‘nezle’ yapıyor. Bu hastalık yüzünden ya da vücut direncinin düşmesine bağlı olarak ortaya çıkan ‘göz nezlesi’ rahatsızlığı kesinlikle özel bir tedavi gerektiriyor.

Kış aylarının müzmin hastalığı grip, gözleri de hasta ediyor. Öyle ki, grip virüsünün yol açtığı enfeksiyona veya vücut direncinin düşmesine bağlı diğer mikropların etkisinin artmasıyla gözlerde ‘göz nezlesi’ olarak adlandırılan hastalık ortaya çıkıyor. Göz nezlesinin, tedavi edilmediği taktirde çok daha ağır göz hastalıklarına neden olabileceğini belirten Prof. Dr. Tayfun Bavbek, “Göz nezlesi tedavisinde, grip dışında özel göz damlaları ve ilaçlar kullanılıyor. Çünkü grip için uygulanan tedavi, bu rahatsızlığı iyileştirmiyor” diyor.

Korneayı etkiliyor
Grip enfeksiyonundan kaynaklanmayan, ancak bu enfeksiyon öncesi, esnası ya da sonrasında vücut direncinin düşmesine bağlı olarak diğer mikroplar da göz nezlesine neden oluyor. Gözde bulanıklık, akıntı, kızarıklık belirtileriyle ortaya çıkan rahatsızlık, göz sağlığını tehdit ediyor. Gözün ‘kornea’ denilen saydam tabakası zarar gördüğünde, kalıcı göz hastalıklarına dönüşebiliyor. Çocuklar göz nezlesini çok daha ağır geçiriyor.

Bulaşıcı
Göz nezlesinin bulaşıcı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Bavbek, ortak havlu kullanımı, öpüşme, yakın temas gibi durumlarda hastalığın başkasına geçebildiğininin altını çiziyor. Bir gözde başlayan hastalık diğer göze ve ailenin diğer bireylerine de çok kolay bir şekilde geçebiliyor. İyileşmesi genellikle bir hafta ya da 10 gün sürüyor. Grip sırasında gözünden şikayet edenlerin mutlaka bir göz hekimine başvurmaları gerekiyor. Özellikle kontaklens kullananların, grip enfeksiyonu sırasında bunları çıkarıp gözlük takması öneriliyor. Öte yandan, her gribe yakalananın göz nezlesi olması beklenmiyor.

Tedavi…
Gözyaşı kesesi ve gözyaşı kanalı tıkanıklıklarına bağlı olarak ortaya çıkan göz nezlesinin tedavisinde cerrahi yönteme başvuruluyor. Günümüzde klasik ameliyat yöntemlerine alternatif olarak geliştirilen endoskopik gözyaşı kesesi ameliyatları herhangi bir iz bırakmaksızın başarılı sonuçlar veriyor. Bütün işlem burun içinden gerçekleştiriliyor ve gözyaşı kesesinin buruna bağlantısı sağlanıyor. Öte yandan gözyaşı kanallarının tıkanması herhangi bir enfeksiyona bağlı olabildiği gibi, taş oluşması, yapışıklık gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak da ortaya çıkabiliyor. Hastalık, genellikle gözde yaşarma, göz-burun arasındaki kesede şişlik ve kızarıklık, sabahları aşırı çapaklanma ve cerahat oluşması, sürekli akıntıya bağlı olarak bulanık görme, gözde yanma ve batma gibi belirtiler veriyor.

Çocuklar risk altında
Gözyaşı kanallarının tıkanıklığı sadece yetişkinlerde ortaya çıkmıyor. Bazen doğumsal olarak da gözyaşı kanalı hiç buruna açılmamış ya da oluşmamış olabiliyor. Ayrıca enfeksiyon ve taş oluşması gibi nedenlerden dolayı çocuklarda da aynı hastalığa rastlanıyor. Ancak çocukların tedavisinde farklı yöntemler uygulanıyor. Bunun için doktorlar, bu tarz şikayetleri olan çocukların hiç vakit geçirilmeden mutlaka bir doktora götürülmesi gerektiğinin önemle altını çiziyor.

Kış aylarında, gece ve gündüz arasındaki ısı farkları nedeniyle solunum yolu ve gribal enfeksiyon şikayetlerinde önemli oranda artış yaşanıyor. Vücut direncini düşürücü her türlü etken, gribal enfeksiyonları tetikler. Kişinin yaşamını olumsuz etkileyen stres de hastalığın ortaya çıkmasında rol oynar.

Diyet uzmanı Aylin Yılmaz, “Sadece kalın giyinip, sıcak mekanlarda oturarak soğuk algınlığından korunmak mümkün değil” dedi ve ekledi: Gribi engellemek için doğru beslenmeyi bilmek ve uygulamak gerekir..

Kış aylarında gribal enfeksiyonlardan korunmak için beslenmeye özen göstermek gerektiğini belirten diyet uzmanı Aylin Yılmaz, “Yapmanız gereken en önemli şey, günlük ihtiyacınız kadar kalori almaktır” dedi.

AZ YAĞLI SEBZE YİYİN
Düşük enerjinin performansı düşüreceğine dikkat çeken Aylin Yılmaz, gripten korunmak için şunları önerdi:

* Protein ve manken diyetleri gibi dengesiz olan tek tip beslenme programlarını uygulamayın.

* Sebze yemekleri veya salata porsiyonlarınızı gün içinde arttırın. Her gün 2 porsiyon salata ve 2 porsiyon az yağlı sebze yiyin.

* Meyve tüketiminizi günde 5 porsiyona yükseltin. Bu da ortalama olarak 5 meyve demektir. Meyve tüketiminizi arttıramıyorsanız her gün bir bardak portakal veya mandalinagreyfurt suyu içmeye özen gösterin.

* Vücut direncinizi azaltacak kızarmış besinler, cipsler, hamurlu tatlılar gibi aşırı yağlı besinlerden, asitli içeceklerden, aşırı kafeinli ürünlerden uzak durun.

* Alkol tüketimini azaltın. Çünkü fazla alkol alımı fazla enerji alımına neden olur. Alkolden alacağınız enerji boş bir enerjidir ve vücut direncinizi düşürür.

* Lahanagiller, brokoli, mandalina, portakal, greyfurt, limon gibi özellikle kış sebzeleri ve meyvelerini tüketin. Koyu yeşil yapraklı sebzeler ve turunçgiller bunların başında gelir.

* Sebzeleri çok yüksek ateşte pişirmeden hazırlayın. Yemekler hazırlandıktan sonra zeytinyağı ilave edin. Her gün 2 litre su için.

* Kuru meyveleri ve yağlı tohumları cebinizde bulundurun. Ara öğün olarak badem, ceviz ve kayısı yiyin.

Güneşin yüzünü gösterdiği günlerde birçok kişi yaşam enerjisiyle dolup taşarken kimileri hastalıktan başını kaldıramıyor. Alerjik astım, nezle, grip, sinüzit, faranjit bronşit, astım bronşit, hatta mide kanamaları bahar aylarında sıkça görülüyor….

Soğuk, karanlık kış günlerinin ardından pusuda bekleyen bahar hastalıkları yavaş yavaş ortaya çıkmaya başladı. Çevremizdeki birçok kişi nezle, grip gibi sıkça görülen hastalıklar yüzünden yatağa düşerken, birçok kişi de çok daha ciddi rahatsızlıkların tehdidi altında. Peki, baharda neden hastalanırız, hangi hastalıklar görülür ve nasıl önlem almalıyız? İşte bu soruların yanıtını Türk Böbrek Vakfı Hizmet Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Güldehen Akbaş’a soruldu. İşte Dr. Akbaş’ın açıklamaları…


HASTALIK EĞİLİMİ YÜKSEK
“Isı ve nem değişimi, sıcaklıkların bir artıp bir azalması insanları etkiliyor. Havaların ısınmasıyla ya ince giyinip çıkıyor insanlar ya da gene kalın giyiniyorlar. Bu sefer terliyorlar, terlerini üşütüyorlar. Yani bir uyumsuzluk olduğu için de hastalıklara eğilim artıyor. Bir bu nedenle, yani dış etkenler nedeniyle bahar hastalıklarını görüyoruz, bir de allerjenler sebebiyle… Bahar mevsiminin en önemli hastalık nedeni polenlerdir. Polenler alerjen etki yapıyor. Alerjik rinit, alerjik astım, üst solunum yolu enfeksiyonları, yine bu vücuttaki uyumsuzluk nedeniyle üst solunum yolu enfeksiyonlarına eğilim, ısı ve nem değişikliklerine bağlı da oluşuyor. En sık gördüğümüz rahatsızlıklar arasında alerjik rinit, sinüzit, faranjit, bronşit ve astım bronşit başı çekiyor.

MİDE KANAMALARI ARTIYOR
Bir de halk arasında hep bahar yorgunluğu diye söylenen bir durum söz konusu. Aslında ‘bahar yorgunluğu’ diye bir şey yoktur. Yapılan araştırmalar, bahar yorgunluğunu, zaten var olan hastalıkların bahardaki fiziksel şartların değişimiyle insan organizmasındaki direncin azalmasına bağlı olarak alevlenmesi, ortaya çıkması şeklinde açıklıyor. Kış mevsiminde soğuk nedeniyle damarların büzülmesi söz konusu oluyor. Bu durumda kan daha çok kalp, böbrekler ve beyin gibi hayati organlarda birikiyor. Havalar ısınmaya başlayınca vazodilatasyon, yani damar genişlemesi gerçekleşiyor ve bu hayati organlardaki kan damar yatağına doğru geliyor. Bu arada kan hayati organlarda azaldığı için, kalpten kanın akışı kalbi biraz hafifletebilir ama mide gibi organlardan kan azalması nedeniyle de, bir de çiğ meyve-sebzelerin fazla yenmesi yüzünden mide ülserleri, gastritler daha fazla görülüyor. Bu kesin kanıtlanmasa da, araştırmacıların yorumu bu yönde. Ama biz de mide kanamalarını daha fazla gördüğümüzü, bahar aylarında mide kanaması vakaların arttığını söyleyebilirim. Kış ortamına alışmış olan vücut, birden havaların ısınması, nem oranının değişmesiyle yeni ortama uyum sağlamak için alarm durumuna geçiyor. Bu arada bir takım organizmada hormonal değişiklikler oluyor. Kişinin savunma sisteminde değişiklikler oluyor. Bunlar da hastalığa zemin hazırlıyor.

SPREY KULLANILABİLİR
Alerjik hastalıklarda anti alerjik ilaçlara başvuruyoruz. Özellikle alerjik riniti ve astımı olanlara anti alerjik ilaçları, spreyleri öneriyoruz. Şikayetler devam ederse bir enfeksiyon araştırması yapıyoruz. Eğer bu takip edilmezse, zatürreye kadar gidebiliyor. Solunum yolları enfeksiyonlarını mutlaka takip etmemiz gerekiyor.”