Osteoporoz’ a dikkat!

Osteoporoza baÄŸlı kalça kırığı yaÅŸayan her 5 kadından 1′i bir yıl içinde hayatını kaybediyor. Prof. Dr. Merih SarıdoÄŸan, ‘Canını seven önlemini erken alır’ diyor…

Hemen herkesin adını duyduÄŸu ama tehlikelerinden çok da haberdar olmadığı osteoporoz, kadınların canını alıyor! Osteoporoza baÄŸlı kalça kırığı yaÅŸayan her 5 kadından 1′inin bir yıl içinde hayatını kaybettiÄŸini söyleyen Ä°stanbul Ãœniversitesi CerrahpaÅŸa Tıp Fakültesi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı BaÅŸkanı Prof. Dr. Merih SarıdoÄŸan, bunun nedenini şöyle açıklıyor:

“Kalça kırığı sonrasında hasta ameliyat oluyor. Hemen ayaÄŸa kalkamıyor, uzun süre yataÄŸa baÄŸlı kalıyor. Tabii beraberinde baÅŸka hastalıkları da oluyor hastanın. Kalp, ÅŸeker, tansiyon oluyor, uzun süre yatmaya baÄŸlı yaralar oluyor vücudunda ve bazı enfeksiyon hastalıklara da yakalanabiliyor. Bu yüzden hasta ölebiliyor. Bu daha çok ileri yaÅŸ hastalarda yaÅŸanan bir durum. 30 yaşındaki bir insanın iyileÅŸmesiyle 65 yaşındaki hastanınki tabii ki aynı deÄŸildir.”

D VİTAMİNİNİN ROLÜ
Bu ’sessiz hırsız’ ile mücadelede D vitamini sanılandan çok daha önemli bir rol oynuyor. En iyi D vitamini kaynağının güneÅŸ olduÄŸunu anlatan Prof. Dr. Merih SarıdoÄŸan, açıklamalarını şöyle sürdürüyor: “Yaz aylarında korumasız, yani krem sürmeden 10 dakika güneÅŸlenmekle vücut ihtiyaç duyduÄŸu D vitaminini alabiliyor. Ayrıca kışın da kullanmak üzere bu vitamin depolanıyor. D vitaminini besinlerle karşılamak imkansız. Bunun için haftada 140 yumurta, 52 litre süt, 112 dilim beyaz peynir, 12 porsiyon sardalya, 14 porsiyon da ton balığı tüketilmesi gerekiyor.

KALSÄ°YUM EMÄ°LÄ°MÄ°NÄ° SAÄžLIYOR
Yeterli miktarda D vitamini alınmazsa bağırsaklarda kalsiyum emilimi gerçekleÅŸmez. Yani kalsiyumun da faydasını göremezsiniz. Hep kalsiyum çok önemli diye bilinir ama onun faydalı olması için D vitamini alımı ÅŸart. Görülüyor ki, D vitaminini besinlerle karşılamak mümkün deÄŸil. 3 ay yaz güneÅŸini çok iyi deÄŸerlendirmek gerekir. EÄŸer D vitamini almazsak çocuklarda ‘raÅŸitizm’ dediÄŸimiz hastalık, büyüklerde de osteoporoz oluyor. D vitamini kalsiyumun bağırsaklardan emilimi için gerekli. Kalsiyumun iÅŸe yaraması için D vitamini ÅŸart. Kemik geliÅŸimi için önlem almaya beÅŸikten, hatta anne karnındayken baÅŸlanmalı. Anne adayı bol kalsiyum alacak, güneÅŸlenecek, iyi beslenecek, bebek doÄŸduktan sonra süt veriyorsa o dönemde mutlaka daha yüksek kalsiyum alacak. Normalde 1000-1200 mg kalsiyum yetiyorsa, emzirme döneminde bu 1500′lere çıkıyor. Süt, yoÄŸurt ve peynirle bu yeterli oluyor. Gıdayla günlük kalsiyum miktarını saÄŸlayabiliyorsunuz ama D vitamini saÄŸlanamıyor.

ÇOCUKLAR DEPOYU DOLDURSUN
Çocukluk çağında alınan gıda ve yapılan egzersiz bankayı, kemikleri aÄŸzına kadar dolduruyor. Bu yüzden çocuklara kolalı içecekler vermememiz lazım. Çok fazla oturmalarını engellememiz lazım. Ama maalesef çağımızın çocukları hep oturuyor. Bilgisayar başında, TV karşısında oturuyor hatta yatıyorlar. Spor yok, sokakta oyun oynamak yok. Bunların hepsi bitti. Özellikle egzersiz yapmaları gerekiyor çocukların. Eve yürüyerek gidecek, koÅŸacak, hiç olmazsa yarım saat koÅŸmayı, zıplamayı yapması gerekiyor. Bunlar çok önemli. 25 yaşına kadar devam ediyor kalsiyum alımı. Ama en fazla ergenlikle birlikte 18 yaÅŸlarına kadar sürüyor. O dönemde bankayı ne kadar iyi doldurursanız onun yaÅŸlanması daha yavaÅŸ olacaktır. Çocukluk çağında mümkün olduÄŸunca doruk kemik deposunu güçlendirmek lazım. Ondan sonra da onu devam ettirebilmek için de kalsiyumunu D vitaminini bırakmamak lazım. Hastalarımıza egzersiz yapıp yapmadığını soruyoruz genellikle. ‘Evet 1 senedir yürüyorum’ diyor. GelmiÅŸ 60 yaşına 1 senedir yaptığı yürüyüş onu geçmiÅŸteki durumundan kurtarmaz. Sadece var olan durumunu koruyabilir. Ama çocukluk çağında öyle deÄŸil. Çocukluk çağında ne kadar çok spor yaparsa, üzerine yük bindirici spor yaparsa o kadar çok faydası olur.

ERKEN MENOPOZ RÄ°SKÄ°
Erken menopoz veya cerrahi menopoz bizim için çok önemli risk faktörleri. Normalde Türk toplumunda menopoz yaşı 49-50′dir. Bunun daha öncesinde de bir menopoz söz konusu olabiliyor. Ameliyat sonrası yumurtalıkların alınmasıyla birden östrojen seviyesinin düşmesi çok hızlı bir kemik kaybına neden olabiliyor. Ama normal bir menopoz yaşında vücut yavaÅŸ yavaÅŸ o östrojeni depoluyor. Menopoza girse de, östrojen depolanıyor; kısmen hastaları bir süre daha idare edebiliyor. Ama erken menopozda böyle bir ÅŸey söz konusu deÄŸil. Bir süre östrojen, kalsiyum ve D vitamini kullanması gerekiyor kadının. Menopoz semptomlarının ortadan kaldırmak için bu gerekiyor. EÄŸer tek amacımız kemiÄŸi korumaksa, kemik yıkımını engelleyici ilaçlar kullanmamız lazım. Erken menopoz veya cerrahi menopozda çok ileri düzeyde menopoz ÅŸikayetleri ortaya çıkıyor. Onun da önüne geçecek östrojenden baÅŸka ilacımız yok.

GENETİĞİN ÖNÜNE GEÇİLEMEZ
Bütün risk faktörlerini sayıyoruz ama öyle bir genetik kodlaması var ki, bu iÅŸin yüzde 60- 65′ini o belirliyor zaten. Yani siz ne yaparsanız yapın eÄŸer genetik kodlarınız iyi deÄŸilse o aldığınız kalsiyum, D vitamini, aldığınız ilaç bile etki etmeyebiliyor. O genetiÄŸi de ÅŸu anda düzeltemiyoruz ama bu konuda çalışmalar sürüyor.