Vitamin değerleri açısından; A, E ve C vitaminlerini içeren brokoli bağışıklık sistemimizi güçlendiren bir özelliğe sahiptir. Antibiyotik özelliğe de sahip olan brokoli meme, prostat, bağırsak ve idrar kesesi kanserlerine karşı da güçlü bir koruyucudur. Amerika’da özellikle bu kanser türlerine karşı brokolinin içerdiği bazı maddeler zenginleştirilerek kanser tedavisinde başarı ile kullanılmaktadır. Brokoli içerdiği bazı bitkisel hormonlar açısından ayrı bir önem taşımaktadır. Bu sayede vücudumuzdaki hormon dengesini ayarlayıcı özelliğe sahiptir. Yine Amerika’da bazı klinikler menopoz dönemindeki kadınlarda, östrojen hormonunun düzenli çalışması için brokolideki bitkisel hormonlardan yararlanmaktadırlar.

Brüksel, beyaz, kırmızı, yabani ve Beyaz Çin gibi lahana çeşitleri ile bazı geniş yapraklı sebzeler; kükürt bakımından zengindir. Kimyasal yapıları, birbirinden farklı çok sayıda kükürtlü bileşik içerir. Kükürt içerikli bu sebzelerin en önemli özellikleri; bağırsak mukozasını temizleme güçlerinin oldukça etkili olması ve vücut tarafından kolaylıkla dışarı atılabilmeleridir. Uzmanlar, özellikle kırmızı lahana bitkisinde bulunan U vitamininin, doğrudan doğruya bağırsak kanserine karşı tedavi gücünün olabileceğini dile getiriyor.

Annenin bebeğini sık emzirmesi çocuğun gelişimi açısından çok önemli. Sık emzirme aynı zamanda annenin kanserden koruması için de gerekli.

* Emzirmenin anneye sağladığı yararlar: Bebek için iyi olan anne için de iyidir. Emzirmekle anneler hem sağlıklarına hem de bütçelerine katkıda bulunmuş olur.
* Meme kanseri riski azalır: Düzenli emziren annelerde meme kanseri riskinin yüzde 25′lere kadar azaldığı görülmüştür. Koruyucu etki emzirme süresi ve sıklığıyla bağlantılıdır.
* Rahim ve yumurtalık kanseri riski azalır: Doğum kontrolüne katkı sağlar. Bu durum emzirme yoğunluğu ile direkt ilişkilidir. Uzun süre ve sık emziren annelerin yumurtlamaları 9 aya kadar gecikebilir.
* Psikolojiyi etkiler: Hamilelik sırasında alınan fazla kiloların verilmesini kolaylaştırır. Üstelik anne sütü bedavadır.
* Anne sütünü arttırmanın yolları nelerdir: Çok bol sıvı alın. Daha sık emzirin. Genel olarak bebek her istedikçe emzirmek önerilir ama araların 3 saati aşmamasında fayda vardır. Bebeğiniz her istediğinde onu emzirmelisiniz. İlk birkaç gün bebeğiniz emme konusunda isteksiz davranabilir. Bu dönemlerde bebeğiniz uyuyor olsa bile mutlaka en geç 2.5-3 saatte bir bebeğinizi emzirmeye çalışın. İlk zamanlarda bebeğinizin mide hacmi küçük olduğu için (yaklaşık 35-50 ml, yarım fincan kadar), çabuk doyar ama çabuk acıkır. İleri günlerde, mide hacmi büyüdükçe, acıkma ve dolayısıyla emzirme aralığı da uzayacaktır. İkinci ayın sonunda artık bebeğiniz 4-5 saatte bir acıkacaktır. Emzirme zamanını göğüslerinizin dolmasına bakarak saptamayın. Sert ve dolu olmayan memelerde de süt vardır.
Emzirme sırasında bebeğinizin kıyafetlerini kısmen çıkarıp ten temasını arttırın. Bebeğinizi ve emzirmeyi sık düşünün. Günlük aktiviteleriniz çeşitlendikçe konsantrasyonunuz dağılır ve sütünüz azalır. İş hayatına geri dönen annelerin sütünün azalmasının bir nedeni de budur.
Pek çok besin maddesinin anne sütünü arttırdığı söylense de bu konuda kanıtlanmış herhangi bir veri yoktur. Ancak bol sıvı almak mutlaka gereklidir. Süt salınımı ve oluşumu sıvı tüketimi ile doğru orantılıdır. Günlük alınan toplam sıvı miktarı yaklaşık 3000 ml olmalıdır. Bu miktar pratik ölçülerle 12 su bardağı su, süt, ayran, hoşaf, komposto, limonata, şerbet, meyve suyu olarak önerilir. Emzikli kadınlar için, çay, kahve gibi içeceklerin süt verimini azalttığı bildirilmektedir. Göğüslerinize ılık kopmpres yapın, sık duş alın ve memenize masaj yapın.

HAZIRLIYAN: Dr.Gökhan ORDU

Yaz aylarının vazgeçilmez meyvelerinden kavun, yüksek miktarda A vitamini içeriyor. Ayrıca kandaki pıhtılaşmayı ve dolayısıyla da damardaki tıkanmayı engelleyen çok önemli etkileri bulunuyor. Kavun protein bakımından fakir; şeker, vitamin ve mineraller bakımından ise zengin bir meyve. Kanseri önleyebilen maddeler yönünden çok faydalı ve birçok kanser türüne karşı bedeni savunuyor. Ancak içerdiği şeker miktarı nedeniyle, şeker hastaları tarafından dikkatli tüketilmesi gerekiyor.

Karpuz kanser hastalığına bire birErciyes Üniversitesi Atatürk Sağlık Yüksek Okulu Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Betül Çiçek, AA muhabirine yaptığı açıklamada, karpuzda, kansere karşı koruduğu bilinen laykopen maddesinin bol miktarda bulunduğunu, kan basıncının dengelenmesinde ve vücuttaki bazı atık maddelerin idrarla dışarı atılmasında sayısız yararı olduğunu ifade etti.

Yaz aylarında her bölgede bulunması ve fiyatının diğer meyvelere göre ucuz olması nedeniyle karpuza talebin fazla olduğunu kaydeden Çiçek, şunları söyledi:

’’Karpuzun yaz aylarında bolca tüketilmesini tavsiye ediyoruz. Karpuz, kansere karşı koruma özelliği olan laykopen maddesi bakımından oldukça zengin bir meyvedir. Kansere yol açan en büyük sebeplerden biri, doku ve organların zararlı maddeler nedeniyle hasar görmesidir. Laykopen maddesi ise antioksidan özelliği sayesinde, serbest radikaller denilen zararlı toksinlerin sağlıklı doku ve organlara bağlanmasını engeller. Laykopen, doku ve organlara bağlanarak zararlı maddelere karşı koruma sağlar. Bu nedenle karpuz, kansere karşı koruma sağlayan en önemli besinlerden biridir.’’
Vücudu kansere karşı en fazla koruduğu bilinen maddelerin başında A ve E vitaminlerinin geldiğini kaydeden Çiçek, karpuzda bulunan laykopenin kansere karşı koruyuculuğunun A vitamininden 2 kat, E vitamininden 10 kat daha fazla olduğunu ifade etti.

Diğer faydaları

Karpuzun besin değeri açısından da oldukça zengin bir meyve olduğunu söyleyen Çiçek, orta boy bir karpuzdan kesilen ince bir dilimin 6.4 gram kanbonhidrat, bir miktar protein ve yağ ile 26 kalori içerdiğini belirtti.
Karpuzun içerdiği bol miktardaki potasyumun da insan sağlığı açısından son derece faydalı olduğunu anlatan Çiçek, ’’Potasyum, böbreklerin daha iyi çalışmasını ve böylece böbrekler tarafından vücuttan sodyumun atılmasını hızlandırır. Fazla sodyumun vücuttan atılması sonucunda da kan basıncı dengelenir, kalp işlevleri düzenlenir ve kalp krizi riski azaltılır. Karpuz, yüksek miktarda su içerdiği ve hazmı kolay olan bir meyve olduğu için de sık tuvalete gidilmesini ve buna bağlı olarak vücuttan atık maddelerin daha sık dışarı atılmasını sağlar’’ dedi.

100′den fazla çeşidi bulunan HPV virüsü, sadece kadınları değil erkekleri de etkiliyor. Kadınlarda rahim ağzı kanserine neden olan bu virüs, erkekleri hem eşlerinden hem de sağlıklarından ediyor.

HPV ‘Human Papilloma Virüs’, yani ‘insan siğil virüsü’nün baş harflerinden meydana gelmektedir. Adından da anlaşılacağı gibi bu, bir virüs ve cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır. İnsan siğil virüsü şu an ki, bilgimize göre cinsel ilişki veya apış arası diye adlandırılan bölgenin diğer bir kişinin aynı bölgesine temasıyla bulaşan bir hastalıktır. Nadiren de bu virüsü taşıyan, vajinasında ve vulvasında siğili olan annelerden doğan bebeklerde de görülebilmektedir.

Temasla bulaşıyor
İnsan siğil virüsünün şimdiye kadar 100′den çok çeşidi tanımlanmıştır. Bu çeşitlerin özellikle 5 ve 6′ncı çeşidi insanlarda sıklıkla görülür ve siğillere yol açar. Bu virüs ellerde, parmaklarda, ayaklarda siğil yapan diğer siğillerden farklıdır. Cinsel yolla bulaştığını söylediğimiz bu virüs tam bir cinsel ilişki olmasa bile, bu virüsü içeren bir apış arası bölgesinin diğer bir kişinin aynı bölgesine temasıyla ciltten cilde geçebilmektedir.

Vücutta nasıl gelişir?
Virüs ciltteki küçük çatlaklardan vücuda girer ve orada doğal sürecine başlar. Virüsle vücudun mücadelesi sonunda genellikle (yüzde 90) o bölgede tutulamaz ve yok edilir. Geri kalan yüzde 10′luk grupta virüs uzun zaman yine uykuda kalabilir. Vücut direncinin kırıldığı ağır gripler, kanser hastalığı, kemoterapi uygulamaları, ağır alerjiler, derin üzüntüler gibi durumlarda ciltte siğiller halinde hastalığı oluşturmaya başlar.

Erkeklerde kanser riski
Erkeklerde en çok 6, 11, 16 ve 18′inci virüs cinslerine rastlanmaktadır. Bunlardan 6 ve 11′inci cinsler daha çok siğil yapmakta, 16 ve 18′inci cinsler de hem siğil yapmakta hem de kansere yol açabilmektedir. Bu virüse erkeklerde penis, testis, bacak arası, kasıklar, bazen penisin içinde ve mesanede rastlanabilir. Erkeklerde HPV penis kanserine neden olabilmektedir. Makat bölgesinde ve kalın bağırsağın son kısmı olan rektum bölgesinde de kanser vakaları görülmektedir. Aynı zamanda erkeklerde damar, geniz, bademcik, dil, yemek borusu ve gırtlak kanseri kanserinin de HPV virüsünden kaynaklandığı tespit edilmiştir. Erkeklerde uzun süre gizli bir şekilde bulunabilen bu virüs, cinsel ilişki ve apış arası temasıyla kadınlara geçmekte ve onlarda da bacak arası, vulva, makat bölgesi, vajina, rahim ağzında rahim ağzı kanserine yol açabilmektedir. HPV’den korunmada sadece prezervatif kullanımı yeterli olmamaktadır. Cinsel ilişki sırasında temas eden, bütün cilt bölgelerinden geçiş olduğu için bulaşma hızlı bir şekilde artmaktadır. Erkekler kendilerinde siğiller, yani ciltte kabarcıklar ve pütürler gördüğünde doktora gitmeli, teşhis konulmalı ve sonra bu siğillerin en az bir tanesinden örnek alınarak tahlile yollanmalıdır. Diğer siğiller ise yakılmalıdır. Tedavide yakmak kadar dondurmak veya cerrahi olarak çıkarmak ve bazı küçük siğillerde de siğile karşı oluşturulmuş kremler sürerek tedavi mümkün olabilmektedir. HPV’nin bulaşmasıyla erkeğin kendisinde ya da ilişkide bulunduğu kadında siğil veya kanser şeklinde kendini göstermesi bazen onlarca yılı alabilmektedir. Dolayısıyla evlilikten önce bu virüsü almış bir erkeğin karısında, ileriki bir dönemde bu siğillere rastlanabilir.

Aşı hayat boyu koruyor
Tehlikeli HPV virüsünden korunmak için geçen yıl Haziran ayında piyasaya çıkan aşı, özellikle 6, 11, 16 ve 18′inci cinselere karşı etkili oluyor. 3 kez koldan yapılan aşının tamamlanması durumunda bugünkü bilgilerimize göre hayat boyu dört cinse karşı tam korunma sağlanıyor. Dolayısıyla bu aşının cinsel ilişkiye başlamamış kız veya erkeklerde yapılması durumunda gerçek korunma mümkün olacaktır.

Çiğ yenen sebze ve meyveler, sirke katılmış su içerisinde 10 dakika bekletildiğinde hepatit ve bağırsak enfeksiyonlarına neden olan bakteriler bertaraf edilebiliyor. Sirkenin sebze ve meyve üzerinde kalan kimyasal ilaçlarında temizlenmesine yardımcı olduğunu dile getiren Doç. Dr. Omca Demirkol, şunları söyledi,

Çiğ olarak tüketilen örneğin; marul, maydanoz, domates ve salatalık türü sebzeleri mutlaka belirli bir süre sirkeli suda bekletilmesi sağlık açısından çok önemli. Bu yolla hasta yapabilecek birçok mikroorganizmayı yok edebilirsiniz. Meyveleri de sirkeli suda yıkayabilirsiniz. Normal suyla yıkamayla zararlı mikroorganizmaları temizleyemezsiniz.”

İsveçli ve Danimarkalı bilim adamlarının ortak araştırmasında; kenelerin ısırmasından ve sokmasından bulaşan ’borrelia’ mikrobunun, lenf bezi kanserine yol açtığı tespit edildi.

Bu bulguya, 6 bin kişi üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda varıldı. İsveç’te her yıl yaklaşık 10 bin kişiye kenelerden ’borrelia’ mikrobu bulaşıyor ve bundan dolayı da hayatını kaybeden birçok insan oluyor. Bu araştırmada geliştirilecek tedavi yöntemleriyle bu hayati riskin en aza indirilmesi bekleniyor.

Cinsel yolla bulaşan Hepatit C virüsü taşıyan kadınların hastalığı bebeklerine geçirme olasılığı yüzde 6′dır. Hastalık genellikle halsizlik, baş ağrısı, bulantı ve kilo kaybı gibi belirtiler gösterir.

Hepatit C virüsü sadece cinsel yolla mı bulaşır? Başka hangi yollarla bulaşabilir ve insanı ne yönde etkiler?

Hepatit C virüsü, kan ve kan ürünleri ile geçebilmektedir. Ayrıca uyuşturucu kullananlarda iğnelerden bulaşması dolayısıyla oldukça yaygın görülür. Sağlık çalışanlarına yine iğne batması ve diğer tıp ekipmanı ile bulaşması söz konusudur. Hepatit C cinsel yolla bulaşır, bu olasılık son derece yüksektir. Hepatit C virüsü, anneden bebeğe doğum sırasında yüzde 6 oranında geçer. Hepatit C belirtileri hafif olarak algılanabilir ya da farkında olmadan geçirilebilir. Genel olarak küçük çocuklarda belirtisiz seyreder. Ancak daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde bazı belirtiler görülür:
* Halsizlik ve kaslarda zayıflık hissi,
* Baş ağrısı,
* Karın ağrısı (ki bu ağrı karaciğer bölgesinin hemen üzerindeki bölge),
* Bulantı,
* Koyu renkte idrar (kola rengi),
* Kilo kaybı,
* Yağlı yiyeceklerden tiksinme,
* Nadiren sarılık,
* Eklem ağrıları, Kronik hepatit C’de siroz ve karaciğer kanseri oluşma riski artar.

Dr. Gökhan Ordu

Bir zamanlar dünyada en sık görülen kadın hastalığı rahim ağzı kanseriydi. Erkeğin sünnetsiz oluşundan erken yaşta cinsel ilişkiye kadar birçok nedeni bulundu En sık rastlanan şikayeti ise vajinadaki kokulu akıntılar.

Smear ve kolposkopi gibi tarama yöntemleri bulununcaya kadar dünyada en sık görülen kadın genital sistem kanseri, rahim ağzı kanseri (serviks kanseri) idi. En çok Kolombiyalılar’da, en az ise İsrailliler’de rastlanan bu hastalık, 20 ila 80 yaş arasında bütün kadınlarda görülebilir.

VİRÜSLER DE ÖNEMLİ
Rahibelerde ortaya çıkmaması, hayat kadınlarında sık görülmesi sebebiyle, uzun yıllar serviks kanserinin cinsel temas ile bulaşan bir hastalık olduğu düşünülmüştür. Tek eşli yaşamın ağır bastığı Müslüman ülkelerde, Yahudiler’de ve koyu Katolikler’de de hastalığın az görülmesi yine bu fikri desteklemiştir. Cinsel yaşamın 20 yaşından önce başlaması, 2 den fazla partner, düşük sosyoekonomik düzey, HSV ve HPV türü virüsler risk faktörlerini oluşturur. Sigara da önemli bir risk faktörü olarak karşımıza çıkmaktadır. Fazla sayıda doğum yapmak ve erkeğin sünnetsiz olmasının da riski artırdığı öne sürülmektedir.

KANAR
Erken dönemde tespit edilmeyen rahim ağzı kanseri, ilerlemeye başlar ve klinik bulgu vererek karşımıza çıkar. En sık görülen şikayetler, anormal vajinal kanamalardır. Kanserli dokuda damarlanma arttığı için dokunma, cinsel ilişki ve muayene gibi durumlarda kanama olur. Canlılığını kaybeden doku nedeniyle kötü kokulu bir akıntı ortaya çıkar. Hastalığın yayılımına bağlı olarak böbrek yetmezliği görülür ve bu en sık ölüm nedenidir.