University College London’da görevli bilim insanı Severine Sabia başkanlığında çalışan ekip, sonuçları Archieves of General Psychiatry dergisinde yayımlanan araştırmada, 5000’in üzerinde erkek ve yaklaşık 2100 kadının verilerini 25 yıl boyunca takip etti. Bu süre içerisinde deneklerin sigara kullanıp kullanılmadığına bakıldı ve deneklere hafıza ile ilgili bir dizi test yapıldı. Sigara içen erkeklerin içmeyenlere oranla testlerin tümünde daha düşük sonuçlar aldığı görüldü. Kadınlarda ise sigara içenler ile içmeyenler arasında aynı etki görülmedi. Bilim adamları, kadınlarda bu etkinin görülmemesinde, kadınların erkeklere oranla daha az sayıda sigara içmesinin etkili olabileceğini tahmin ediyor.

Erkeklerin kabusudur varikosel. Kısırlığın başlıca sebeblerindendir. Erkeklerin korkulu rüyası olan varikosel genellikle sol testiste görülür. Sperm sayısında azalma ve hareket bozukluğuna neden olur.

Varikosel, kötü bir hastalık mıdır? Belirtileri nelerdir? Nasıl geçer? Varikosel, testisi çepeçevre saran toplayıcı damarların genişlemesi ile oluşan ve doğuştan bir damar bozukluğudur. Yaşla birlikte ilerleyerek, sperm yapım bozukluğuna neden olabilir. Görülme sıklığı toplumda yüzde 16-25 olup, 20-30 yaş grubunda en fazladır. Çok ilerlemiş olgularda testis boyutlarında azalma ve testosteron yapımında bozukluklara neden olabilir.

SİNSİ HASTALIK
Kısırlık şikayetiyle başvuran erkeklerin yüzde 35-40′ında varikosel tespit edilmiştir. Spermiogramda çoğunlukla sperm sayısında azalma, yapısal bozukluklar ve hareket bozukluğu görülür. Yüzde 98 sol tarafta ve yüzde 2 ise her iki tarafta görülür. Solda sık görülmesine, soldaki toplardamarın boşaldığı yerde ana damara dik açı yapması, sol testis toplardamarının daha uzun oluşu, sağ testisin biraz daha aşağıda ve daha sarkık oluşu, soldaki toplardamarın içerisinde kanı ileri pompalayacak kapakçıkların daha az ve yetersiz oluşu, soldaki damarda basıncın daha fazla olup kanı ileri sevk edemeyişi gibi faktörler sebep olarak düşünülmektedir. Vakaların çoğu belirti vermez. Başka bir hastalığa bakılırken tesadüfen gözükür. Belirti veren varikoselde, ağrı olabilir. Testiste çekilme hissi vardır.

ELLE MUAYENE
Özellikle ayakta dururken ve sıcakta damarlar belirginleşir ve el ile bir sicim gibi hissedilir. Bazen hastalar testislerinde gördükleri veya ayakta iken ellerine gelen genişlemiş damarlar sebebi ile hekime gelirler. Hekim tarafından yapılacak elle muayene ile genellikle tanı konur. Bazen doppler ultrasonografi gerekebilir.

Hazırlayan: Dr. Gökhan Ordu

Daha çok ergenlik çağındaki erkek çocukları bunalıma sokup, hayatı zehir eden meme büyümesi, yani jinekomasti, düşünüldüğü gibi kadınlıkla ilgili bir hastalık değil, üstelik tedavisi de mümkün.

11-16 yaş arası bazı gençlerin öyle bir sorunu var ki, bu sorunu kendilerine dahi itiraf edemiyorlar. Jinekomasti, yani erkeklerde meme büyümesi bu çağdaki çocuklara hayatı zehir ediyor. Bütün yaz boyunca yaşıtları denizde, plajda gönül rahatlığıyla vakit geçirirken, onlar denize bile tişörtleriyle giriyor. Bu kabusu, yani jinekomastiyi İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Çetinkale ile konuştuk. İşte, Prof. Dr. Çetinkale’nin tedavisi mümkün olan jinekomasti ile ilgili açıklamaları:

BEBEKLERDE DE OLUYOR
“Jinekomasti, kelime olarak ‘erkekte kadın tipi meme büyümesidir.’ Erkekte de kadında da anatomi birbirine çok benzer. Temel farklılıkları olsa da, her iki cinste aynı bölgede bir meme altyapısı vardır. Kadınlarda östrojen, erkeklerde testesteron hormonu hakimiyeti yaşanır. Eğer bu hormon dengesi bozulursa, erkek memesinde kadın tipi büyüme olur. Hayatın belli evrelerinde bu bozulmalar olabilir. Yeni doğan bebeklerde de görülür. Fizyolojik olarak ergenlik çağında tekrarlayabilir. Bu dönem, hormonal fırtına yaşanır gençlerin bedeninde. Bütün dengeler bozulur. Normalde yine beklenen testesteron hormonunun yüksek olması, östrojenin düşük olmasıdır. Eğer bu fırtınada denge bozulup tersine dönerse, çocukta erkek memesinde yine büyüme oluyor. Daha çok 11-16 yaş arası erkek çocuklarda ortaya çıkar. Bu fırtınanın sonunda yüzde 90′ı yine normale döner, düzelir. Bu yüzden 16 yaşına kadar beklemek gerekir. Bir gerçek, bir de yalancı olmak üzere iki tür jinekomasti var. Gerçek jinekomastide mutlaka meme bezinde de büyüme vardır. Eğer geçmezse buna ‘gerçek jinekomasti’ diyoruz. Jinekomastinin kilo alımıyla da ilgisi vardır. O meme bölgesinde sadece yağ toplanması da olabilir.

NASIL AYIRIYORUZ?
Yalancı ve gerçek jinekomastinin ayrımını ultrason veya muayene ile yapıyoruz. Meme bezi serttir. Meme bezi büyümeden düğme gibi kalır. Ama o bölgede geniş bir yağ kitlesi olduğunda bu yalancı jinekomastidir. Bu zayıflayınca geçebilir. Ancak geçmediği durumlar da oluyor. Bunlara da cerrahi müdahale yapıyoruz, kendi kendine ilaçla veya kilo vererek tedavisi olmuyor. Adolesan çağında ortaya çıkmış, 18 yaşından sonra da hâlâ kalıyorsa o yalancı jinekomasti değildir.

KİLOLAR DA ETKİLİ…
Kilo probleminin de eşlik ettiği çocukların bu sorununu çözmesi gerekiyor. Direkt meme bezi büyümesine çok fazla müdahale etmiyoruz. Bazı hormonal tetkikler yapmak gerekiyor. Eğer hormonal dengesizlik varsa, ilaçla tedavi yapıyoruz. Ama hastaların büyük çoğunluğunda böyle bir dengesizlik görülmüyor. Belli bir dönem hormonal dengesizlik olup geçiyor ama meme yine büyük kalıyor. Eğer dönecekse, geriye dönmesi 15-16 yaşını buluyor. Dönmezse kalıcı oluyor, cerrahi tedavi gerekiyor. 16 yaşından itibaren cerrahi tedaviyi yapıyoruz. Bu yaşa kadar çocuk bununla yaşıyor.

CERRAHİ MÜDAHALE
Jinekomastisi olanlar ameliyatla tamamen normale dönüyor. Ameliyatla fazla yağ dokusunu ve meme dokusunu çıkartıyoruz. Yağ alma yöntemi liposuction’ın bir değişik şeklini, benzeri cihazları kullanarak ameliyat yapıyoruz. Ve çocuk normal görüntüsüne kavuşuyor.

Hülya Balcı

Bir yıl boyunca istemelerine ve denemelerine rağmen çocuk sahibi olamayan çiftler için kısırlıktan bahsediliyor.

Ayşegül Aydoğan Atakan Sorun yaşayan çiftlere her yıl yenilerinin eklendiği ülkemizde, son verilere göre kısırlık, 3 milyon kişiyi etkiliyor Türkiye�de evlilik çağında 20 milyon çift var. ‘İnfertilite� olarak adlandırılan kısırlık sorununun, genel olarak nüfusun yaklaşık yüzde 15�ini etkilediği tahmin ediliyor. Buna göre kısırlık sorununun, ülkemizde yaklaşık 3 milyon kişiyi ilgilendirdiği düşünülüyor.

Bunlardan bir milyonunun ise tüp bebek tedavilerine ihtiyacı olduğu belirtiliyor. Anadolu Sağlık Merkezi Kadın Sağlığı Bölüm Koordinatörü ve Yale Üniversitesi Kadın Sağlığı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aydın Arıcı�ya göre, 20 – 30 yaşları bir kadının en doğurgan olduğu çağlar. Bu verimlilik 34�e kadar devam ediyor ancak 35�ten sonra kadınların doğurganlığı azalıyor. Prof. Dr. Aydın Arıcı, günümüzde infertilite sorununun en önemli nedeni olarak, ‘kadının çocuk doğurmayı ertelemesi� ni gösteriyor. Prof. Dr. Arıcı, kadın ve erkeklerde kısırlık nedenleri ve doğurganlığı olumsuz etkileyen faktörlerle ilgili merak edilenler hakkındaki soruları yanıtladı. ● Günümüzdeki en önemli kısırlık nedenlerinden ilk üçü, sırasıyla nedir? Kadınlarda çocuk sahibi olma isteğinin ileri yaşlara atılması birinci neden. İkincisi yine kadınlarda polikistik over sendromudur.(PKOS). Dünyada da aşağı yukarı böyle. Enfeksiyonlara bağlı tüplerde tıkanma, Amerika ve Avrupa ülkelerinde biraz daha fazla görülür. O da cinsel konularda çok daha fazla liberal olmalarına bağlı. Bu konularda biraz tutucu olmamız nedeniyle daha avantajlıyız. Bunların yanı sıra başka birtakım sorunlar var; endometriozis, miyomlar gibi.Bunlar da yüzde 20 gibi bir grubu oluşturur. ● Bu sorunların ne kadarı tedavi edilebilir? Miyomlar da endometriozis de cerrahi olarak tedavi edilebilecek sorunlardır. Ancak bazen özellikle endometriozisin 4 evresi var. İleri evrelerinde, özellikle çikolata kisti olan yumurtalıklarda tedavisi en zor sorunlardan biridir. ● Adet düzensizliği olan kadınlarda kısırlık riski yüksek midir? Evet, düzenli olanlara göre bu olasılık daha yüksektir. Bir kadın normalde 28 günde bir adet görür. Ama bunun normal sınırları 25 – 32 gün arasındadır. 1 – 2 gün oynamayla hiçbir sorun olmaz. Ama kadın 2 ayda ya da 3 ayda bir kez adet görüyorsa çok
büyük bir olasılıkla yumurtlama fonksiyonu tam çalışmıyordur. Dolayısıyla bu kişinin tedavi olmadan hamile kalma olasılığı oldukça azdır. ● Peki erkekler için kısırlık nedenlerinde sıralama nasıl? Sperm sayısında veya hareketliliğinde olan azlıklar, en önemli kısırlık nedeni. Bunların birçoğu doğuştan olan sebeplerdir. Sonradan kazanılmış olan nedenler azdır. Ama çevresel faktörlere bağlı olarak uzun yıllar radyasyona veya kimyasallara maruz kalmış kişilerde genel bir azalma olur. ● Bir kadının bir yıl içinde hamile kalma şansı ne kadardır? Bir yılda hamilelik şansı, kabaca 35 yaşından genç kadınlarda yüzde 80�dir. O nedenle 35 yaşından genç çiftlerde 1 yıldan önce hamilelik oluşmamışsa paniğe kapılmamalarını tavsiye ediyoruz çünkü yüzde 80�i hamile kalır. Ancak hamile kalamayan yüzde 20�sinde testler yapılarak bir sorun var mı yok mu tespit edilir ve tedaviye geçilir. Birinci yılda alınabilecek bazı tedbirler vardır, o da hamilelik şansını artıracak günlerde özellikle cinsel ilişki gerçekleştirilmesi. Yine kadının düzenli bir ilişkisi varsa, tüpleri açıksa ve eşinin sperminde hiçbir sorun yoksa ve kadın 35 yaşından gençse hamile kalma şansı her ay yüzde 30 – 35 kadar. ● Yaşla birlikte şans ne kadar azalır? 35�ten sonra hamile kalma oranı gitgide azalır. Önce yüzde 20�ye iner, sonra yüzde 10�a iner. Kadın 40�ına geldiğinde ise tedavi olmadan hamile kalma şansı her ay yüzde 10 kadardır. Dolayısıyla doğumu ileri yaşlara atmayla birlikte günümüzde kadınların doğurganlığı giderek azalmakta. ● Kısırlığın ne kadarından kadın, ne kadarından erkek
sorumlu? Genel olarak kısırlığın yüzde 40�ı kadın, yüzde 40�ı da erkeğe ait nedenlerden kaynaklanır. Geri kalan yüzde 20�sinde ise ikisinde birden sorun vardır. Ama bu oranlar, yaş gruplarına göre değişir.
Kadınlarda günümüzde birinci neden doğurma yaşının ileriye atılıyor olması. Kadınlar önce okuyup sonra kariyer yapıp daha sonra çocuk sahibi olmak istiyorlar. Yaş o zaman 40�a geliyor. ● Kadınlardaki sorunlar en çok hangi yaşlarda görülüyor? Kendi istatistiklerimizden söyleyeyim, 20 – 25 yaş grubuna bakıldığında ülkemiz koşullarında bir kadında infertilite görmek ufak bir ihtimaldir. Çünkü evlilik öncesi cinsel ilişki, çok eşlilik fazla görülmüyor. Ama Amerika�ya baktığınızda cinsel aktiviteye gençler erken yaşta başlıyor ve evlendiğinde 25 yaşında oluyor. Bir kadının 5 – 10 kişiyle birlikte olması, cinsel ilişkiyle bulaşan enfeksiyonlara yakalanma riskini yükseltiyor. Ülkemizde bu durum daha az olduğundan enfeksiyona bağlı tüplerin tıkanması da daha az görülür. Kadınlarda 20 – 25 yaş grubunda en çok gördüğümüz infertilite nedeni, polikistik over sorunudur. Erkek infertilitesi yüzde 60�ı buluyor Prof. Dr. Arıcı, kadın ve erkekteki infertilite oranlarının yaşa göre değiştiğini belirterek, �Genç yaş grubuna baktığımızda örneğin 20 – 30 yaş grubunda, Türkiye�de erkek infertilitesi daha fazla. Tahminen yüzde 60�a varan bir erkek infertilitesi var. Yüzde 40�ı
da kadına bağlı infertilite. Ama 35 yaş üstüne baktığımızda kadın
infertilitesi oranı artıyor� diyor.